محمد رياض
سخن مدير وپيشگفتار 24
احوال و آثار واشعار مير سيد على همدانى ( با شش رساله ) ( فارسى )
بدقت مورد مطالعه وتجزيهء علمي قرار گيرد وبطبع برسد ونتايج سودمند بسيار از آن حاصل شود » « 1 » اين عبارت به اضافهء علاقهاى كه شعر اقبال وكل مقالهء أستاذ حكمت در من نسبت به سيد به وجود آورده بود موجب گرديد كه تحقيقات مفصلى را پيرامون أحوال وآثار وى آغاز كنم وآن را موضوع پاياننامهء خود قرار دهم . پس از پايان اين كار نيز « رسالهء فتوتيهء » سيد را تصحيح كرده دربارهء نهضت فتوت اطلاعات فراوانى گردآوردم كه تمام آنها را به اضافهء چندين رساله از سيد در اينجا ملاحظه مىنمائيد . موضوع اين رساله حضرت أمير سيد على همداني يكى از نوابغ وشخصيتهاى طراز أول إيراني است كه فعاليتهاى گوناگون ديني وأدبي وفرهنگى أو در إيران ودر شبه قارهء پاكستان وهند تأثيرات اساسى وارزنده باقي گذاشته وخصوصا در خطهء حسن خيز « كشمير » رواج وگسترش دين مبين اسلام وزبان وأدبيات فارسي مرهون مساعي جميلهء آن بزرگ همداني ميباشد . شرح زندگانى واقدامات رفاهى وانسان دوستانه وجوانمردانهء أو را ( مخصوصا آنچه در مراكز تبليغات خود - همدان وختلان وكشمير - انجام داده است ) در باب أول اين رساله كه در ده فصل وزير عناوين متعدد است با رعايت اختصار جمعآورى كردهام . در باب دوم اين رساله على همداني بعنوان يكى از نويسندگان بزرگ وسرايندگان متوسط عرفانى معرفى شده وكتب ورسائل فارسي وعربى وشعر أو را مورد بررسى وتجزيه وتحليل قرار دادهام . كتب ورسائل سيد كه بآنها دسترسى پيدا نشد نيز اجمالا ذكر گرديده تا كيفيت همهء آثار أو را در نظر گرفته باشيم . درين مورد كيفيت نسخ خطى وعكسي وچاپى وتراجم وغيره نيز بيان ومطرح شده است .
--> ( 1 ) - مجلهء « يغما » سال چهارم ( سال 1330 ه . ش . ) شمارهء هشتم ، ص 344 .